De kunst van het ontruimen – Omdat ik me deze week niet wilde bezighouden met onbenulligheden als een Songfestival (krijg ik hier vijanden door?), besloot ik me te focussen op het onderwerp ‘ontruimen’. Dat lijkt eveneens onbenullig, maar het is urgenter dan je op het eerste gezicht zou denken. In de eerste plaats zijn er de grote, afgedwongen ontruimingen als in Libanon en Gaza. Dat schijnen zelfs oorlogsmisdaden te zijn. Ook kennen we de ontruimingen bij kraakpanden. Eveneens gewelddadig, maar meestal gelegitimeerd door een rechter. Of ontruimingen door natuurgeweld.
Om het toch wat luchtig te houden, verklein ik het onderwerp naar ons dagelijks leven. En wel naar het ‘ontruimingsplan’. Dan is er nog niks ontruimd, maar we moeten wel weten hoe het straks eventueel moet. Spannend is het wel, zo bleek mij al snel.
Ontruimingsplannen hangen in alle gebouwen waar je komt en meestal niet woont. Het zijn keurig ingelijste tekeningen die overal aan de wand hangen. Ze zijn bestemd om je in noodgevallen de weg naar buiten te wijzen. Bij brand bijvoorbeeld. Het gemeenschappelijk kenmerk van ontruimingsplannen is, dat ze volslagen onbegrijpelijk zijn en vrijwel onleesbaar. Vandaar dat in elk bedrijf of instituut een Bhv’er (bedrijfshulpverlener) bestaat die in noodgevallen de mensen naar buiten kan dirigeren.
Slecht in kaartlezen
Als ik ergens moet wachten, bijvoorbeeld in een ziekenhuis, ga ik dikwijls even voor zo’n ontruimingsplan staan. Om de tijd te doden, zeg maar. Sowieso moet ik eerst mijn leesbril opzetten. Hetgeen mij terloops doet beseffen dat er dikwijls geen braille bij het ontruimingsplan staat. In elk geval is het mij niet opgevallen. De blinde is in noodgevallen dus de sjaak, vermoed ik.
Als ik eenmaal de leesbril op heb, kan ik totaal niet wijs worden uit de plattegrond. Dat kan aan mij liggen, misschien heb ik te weinig ruimtelijk inzicht. Of kan ik slecht kaartlezen. Dus neem indien mogelijk altijd je vrouw mee, heren! Of waren het vroeger juist de vrouwen die niet konden kaartlezen? Goed, laat maar.
Soms staat er niet eens op: u bevindt zich hier… Hoe ingewikkelder het gebouw, des te cryptischer het ontruimingsplan. Een 3D-weergave van het inwendige van het gebouw in een vitrine, met een duidelijk aangegeven vluchtroute, zou beter zijn.
Rook door de gangen
Ik stel mij het gebruik van het ontruimingsplan in een noodsituatie voor: de rook drijft door de gangen. Ik zet mijn leesbril op, maar mijn ogen tranen inmiddels van de rook. Ik probeer het ontruimingsplan te lezen, te begrijpen. Tevergeefs. Ik overweeg een vlucht via het systeemplafond. Die tegels hangen tóch altijd los. Maar ik vrees dat ik me daarmee alleen maar meer in de nesten werk. En ik kan er niet bij.
Inmiddels heeft zich een angstige menigte voor het ontruimingsplan verzameld. Discussie. Beter kunnen we de groene lampjes volgen met het vluchtende figuurtje erop, suggereert iemand. O ja, die zijn er ook nog.
Maar inmiddels komt er een Bhv’er in een geel hesje aangesneld. Die gaat ons hoestend de plattegrond uitleggen. Alweer, tevergeefs. Er komt een blinde langs. Dat is ons geluk, want die weet boven verwachting op de tast met zijn stok de weg naar buiten te vinden. Die is hier kennelijk al vaker geweest.
Ik stel voor dat wij voortaan ontruimingsplannen door blinden laten ontwerpen. Wel zo duidelijk. Of is een audiotour soms een idee? Dan kun je de mensen onderweg misschien nog wijzen op bijzondere kenmerken van het gebouw. Zoals een gevaarlijk afstapje.
Brandalarm
Terug naar de harde werkelijkheid. Toeval bestaat. Want vanmiddag zit ik in de bioscoop. Alles donker. Geen ontruimingsplan gezien. Het spannende einde van de film is net begonnen. Ineens gaat het brandalarm af, een luide sirene. Wij worden in twee talen gesommeerd ons naar de dichtstbijzijnde nooduitgang te begeven. The designated exit. Daar staat een lampje met een genderneutraal vluchtend persoontje boven. Mij lijkt het een mannetje, maar dat mogen we tegenwoordig niet zomaar meer aannemen. We eindigen buiten in de regen. Gelukkig mogen we even later alweer naar binnen. Iemand ergens anders in het gebouw is met zijn elleboog door het glaasje van de brandmelder gegaan. Zo wordt een tamelijk duffe familiefilm (schapen die een moord oplossen) toch nog een avontuur. Een zeer oude vrouw met een rollator die al grote moeite had gehad om het theater binnen te komen, is tijdens het alarm heldhaftig op haar plaats gebleven. Die heeft haar eigen ontruimingsplan: glashard blijven zitten.
Update: afbeelding ontruimingsplan toegevoegd.
