Lekker in het leger! – Omdat Defensie tegenwoordig een overdreven ruim budget heeft, is men enthousiast mensen aan het werven met behulp van stoere filmpjes. Het gaat daarin zo flitsend dat ik het niet zo goed bijhoud. Ouwe lul. Het ene moment zit men achter de beeldschermen, dan is men alweer aan het abseilen uit een helikopter, aan het duiken, aan het schieten, aan het klimmen, maar nooit aan het doodgaan. Nooit loopgraven, exploderende tanks, een in je gezicht ontploffende drone, neerstortende vliegtuigen, doodkisten en verwoeste steden. Want met de harde realiteit trek je geen mensen.
Ik ben nog van de generatie die is opgeroepen voor de militaire dienst. Daar had ik helemaal geen zin in. Maar dat kon je niet gewoon maar zeggen of invullen op een formulier en klaar. Dat zou te makkelijk zijn! Nee, daar moest een hele procedure voor worden doorlopen waarin de staat met zijn volle gewicht en macht op je ging leunen. Ik moest een formeel beroep doen op de ‘wet gewetensbezwaarden militaire dienst’. En een ‘rekest’ schrijven, een schriftelijke verantwoording waarom ik mij wilde onttrekken aan mijn plicht jegens het koninkrijk.
Dat hoefde gek genoeg allemaal niet als ik gewoon braaf in dienst ging om bij gelegenheid de mensen van de vijand dood te schieten (de Russen). Daar was geen geweten voor nodig. Bij voorkeur niet zelfs.
Ik werd grondig onderzocht. Een ‘sociaal werker’ ging achter mijn rug om bij mijn moeder op bezoek. Er moest tenslotte gecontroleerd worden of ik niet uit een lastig staatsvijandig gezin kwam, een gezin van oproerkraaiers, provo’s of erger nog, van communisten! De bevindingen zullen wel terechtgekomen zijn in een BVD-dossier (Binnenlandse Veiligheidsdienst, nu AIVD).
Bij de psychiater
Mijn ziel moest uitgeknepen en doorgelicht worden door een psychiater, want iemand die niet in het leger wilde was natuurlijk niet goed bij zijn hoofd. Dat kon niet anders.
Het was een oudere, grijze man. Zijn praktijk was aan huis, ergens in de Concertgebouwbuurt.
Het enige dat ik me van het gesprek herinner, was zijn vraag of ik masturbeerde. En hoe vaak. Ik zag niet in hoe dit feit relevant kon zijn voor mijn functioneren in de krijgsmacht. Hooguit zou het van belang kunnen zijn voor de bewegingsruimte in de legerslaapzakken. Maar aangezien ik niet in het leger wilde, leek mij dit niet van toepassing. Of zou hij nog de achterhaalde opvatting hebben dat masturberen kon leiden tot ruggenmergtering? Bestond zoiets überhaupt? En kon je daarop worden afgekeurd? Zo ja, dan zou dat een hoop gedoe schelen in de procedure. Weg met die jongen! Teveel risico op ruggenmergaandoeningen!
Vele jaren later zag ik in de krant de overlijdensadvertentie van de psychiater. De doodsoorzaak staat er meestal niet bij, maar ik hoopte natuurlijk op ruggenmergtering. In elk geval was men dankbaar dat ‘verder lijden hem was bespaard’. Of had hij zogezegd de hand aan zichzelf geslagen?
Een soort zenuwcrisis
Aan het eind van de rit (maar toen was ik al twee jaar verder) moest ik voor een commissie verschijnen waar ik mij nogmaals moest verantwoorden. Gelukkig mocht ik mijn mentor meenemen, iemand die mij begeleidde in het hele proces en die dezelfde ellende al eerder had doorgemaakt.
Ik begaf mij naar Den Haag en helemaal bovenin een grote kantoortoren (het toenmalig Transitorium) zat de commissie van drie man op mij te wachten. Eentje lag demonstratief zogenaamd te pitten met zijn hoofd op zijn hand en zijn elleboog op tafel. Gelukkig waren er geen vervelende vragen, want de voorzitter was een dominee en die heeft beroepshalve compassie met de medemens, zelfs met zondaars als ik. Ik kon grotendeels terugvallen op wat ik al in mijn rekest had geschreven.
Door alle spanningen in het hele traject was ik uiteindelijk toch wel in een soort zenuwcrisis geraakt, misschien was het wel PTSS, dacht ik later. Maar die kwaal werd toen nog niet onderkend in de psychiatrie naar mijn idee. Die had blijkbaar de focus nog gericht op het masturberen.
De Russen kwamen nooit
Voorlopig dus iets met zenuwen. Ik was nu eenmaal een gevoelig type. Normaal zou ik in een psychiatrische inrichting vervangende dienst hebben moeten verrichten, maar ik wist de chef de clinique te overtuigen dat ik inmiddels zelf daar mijn intrek kon nemen. Uiteindelijk werd ik ‘buitengewoon vervangend dienstplichtig’ verklaard. Alleen als de dijken doorbraken zou ik dan moeten opdraven om zandzakken te vullen of iets dergelijks. En dat met mijn vermoedelijk ernstig aangetaste rug!
Ik voel me niet schuldig dat ik mij niet in dienst gesteld heb van het vaderland. Het zou immers voor niets geweest zijn, want de Russen zijn nooit gekomen.
Laat de elite lekker in het leger
Tegenwoordig kan dat anders liggen. Toch begrijp ik de mensen niet die vrijwillig in het leger gaan. Als je naar de beelden van het Oekraïense slagveld kijkt, biedt het geen aantrekkelijk loopbaanperspectief.
Maar ja, wie moet ons land dan verdedigen als het erop aankomt? Ik zeg: eerst de leden van de Quote 500, die hebben er altijd het meeste belang bij. Zo is het eeuwenlang gegaan: de elite en het kapitaal blijven altijd buiten schot en dat moet anders…
