Wat is nu eigenlijk een denktank, denk ik regelmatig als ik het woord weer tegenkom in een nieuwsbericht. Ik heb een vage notie: een partijtje deskundigen op een bepaald gebied. Een clubje dat de wereld dan gaat uitleggen wat ze ergens van vinden en dat wij dat dan liefst ook maar moeten gaan vinden. Want zij hebben erover nagedacht. Soms staat er bijvoorbeeld ook nog bij dat iemand lid is van een ‘conservatieve denktank’. Irritant als die dan met veel aplomb iets gaat beweren waar ik het sowieso niet mee eens ben, want ik ben niet conservatief.
Ik sta in beginsel wantrouwig tegenover dit soort organisaties. Er gaat toch een zekere pretentie vanuit. Net als bij die zogenaamde ‘opiniemakers’ of ‘influencers’. Wie denken ze wel dat ze zijn? Het moeten toch minstens mensen zijn die ik hoger inschat dan mezelf. Dus liever niet Wierd Duk of Gerard Joling als ‘opiniemaker’ in een talkshow. Of een ‘influencer’ als Famke Louise.
Bij een denktank krijg ik altijd het beeld van een grote opslagtank onder of boven de grond, zoals die gebruikt wordt voor olie, gas, gier, chemische stoffen. Ik snap de metafoor niet. Bij de denktank moeten daar dus mensen in opgesloten worden, tot ze een of andere kwestie tot in de puntjes hebben uitgedacht?
U begrijpt, ik moet dit beeld nodig bijstellen, want mijn fantasie gaat weer op de loop.
Digitale denktank
Ik vraag het ChatGPT, ons moderne orakel en eigenlijk een digitale denktank:
Een denktank is een organisatie (of groep mensen) die zich bezighoudt met het onderzoeken, analyseren en bedenken van ideeën, beleid en strategieën over maatschappelijke thema’s.
Zo’n club is dus zelden neutraal. Maar probeert wel het regeringsbeleid te beïnvloeden via kant-en-klare rapporten en standpunten. Het is meestal geen wetenschappelijk onderzoek, zoals bij een universiteit, maar een onderbouwde mening, gericht op de korte termijn en om een regering in een bepaalde richting te sturen. Eigenlijk moet je dat dus wantrouwen.
Indoctrinatie
Het fenomeen denktank bestaat al sinds het begin van de twintigste eeuw, maar is vooral de laatste decennia enorm populair geworden.
Enigszins ongemakkelijk is wel, dat er duidelijke opinies worden geventileerd hoe we de dingen volgens de denktank zouden moeten aanpakken, maar dat we eigenlijk niet weten wie er allemaal in zo’n denktank zitten. Dat is waarschijnlijk wel uit te zoeken, maar als ik net lekker de krant zit te lezen ben ik natuurlijk te lui om dat op dat moment te gaan doen. Eigenlijk ook niet achteraf, als ik eerlijk ben. En als ik het wel zou doen, is er dik kans dat ik niet weet wie het zijn en wat hun intellectueel gewicht is. Waarschijnlijk is het pure propaganda en indoctrinatie, zeker als het een Amerikaanse ‘yanktank’ is. Ik vertrouw dan liever op mijn krant. Behalve dat vod waar die Wierd Duktank voor werkt. Dat zal duidelijk zijn.